دیدبان شمال:
کتابی که بنیاد فلسفی و معرفتشناختی گونههای متعدد نقد فیلم از جمله «هرمنوتیک» و «پدیدارشناختی» در دیباچه آن به چشم میآید. شان نزول کتاب یادشده به سالهای برگزاری جلسات نقد و بررسی سینمای فلسفی ایران و جهان با حضور اندیشمندان و متفکران در گستره وسیع فلسفه و عرفان بازمیگردد. در کنار هم قرار گرفتن استادان بنام دانشکدههای گوناگون هنری و همراهی انجمن حکمت و فلسفه، و پژوهشگاههای فرهنگ و اندیشه، فرهنگ و هنر و فرهنگ و مطالعات انسانی، جمع رای صاحبنظرانی را به ارمغان آورد که با آرای خود، آثار بزرگان سینمای متفکرانه جهان و کاشتهای فلسفی برخی فیلمهای ایران را به بوته نقد گذاشتند.
واکاوی در متن و پرسه در قاب، بیش از هر زمان دیگری منتقدان فرامتنی اندیشمند را به جستوجوی معنایی و در نهایت عریانی آرایشان وا داشت تا آنچه در ساحت تحلیل فحوا و تجزیه ساختار بیان میشود، برون از پرده زمخت احتیاط و صِرفِ هنری چون سینما و رستههای گوناگون آن باشد. خوشتر آنجا که ناظران و ناقدان فیلمها در خلال این مناظرات، معارف گوناگون هستیشناختی و معرفتشناختی همچون هویت، زبان، معرفت حصولی و معرفت حضوری، عقلانیت و مدرنیته، پستمدرنیسم، ساختارشکنی، بینامتنیت و اگزیستانسیالیسم اروپایی را به کنکاش نظری گذاشتند تا افزونبر کییرکگور، هایدگر و همچنین اصالت وجود صدرایی و پدیدارشناسی هگل و هوسرل، پساپدیدارشناسی و نسبیتگرایی را نیز به ورطه معرکه معنا در ساختار اجتماعی و پرداخت انتزاعی دعوت کرده باشند.
به تعبیری سهلتر، «مناظرات فلسفی» با تالیف احمدرضا معتمدی را میتوان مجموعه نشستهایی با موضوع فلسفه و سینما خواند که نقد و بررسی فیلمهای سینمایی راشومون، استاکر، ماجرا، درباره الی، آلزایمر، زشت و زیبا، دیوانهای از قفس پرید و قاعدهی بازی ۱ و ۲ به ضمیمهی پیشساختارهای فلسفی و معرفتشناختی انواع نقد فیلم را دربر میگیرد. پایانبندی نگاهی گذرا بر اثر مکتوب احمدرضا معتمدی، گذری کوتاه بر سرفصلهای آن است.
فصل یکم: عقل یا ایمان
نقد و بررسی فیلم استاکر (آندره تارکوفسکی)
با حضور: رضا داوری اردکانی، غلامحسین دینانی، احمدرضا معتمدی
فصل دوم: نسبیت حقیقت؛ یا کنش عقل و تعلق در روایت
نقد و بررسی فیلم راشومون (آکیرا کوروساوا)
با حضور: رضا داوری اردکانی، غلامحسین دینانی، احمدرضا معتمدی
فصل سوم: فقدان وجود؛ گسست زبان
نقد و بررسی فیلم ماجرا (مایکل آنجلو آنتونیونی) به ضمیمهی درباره الی
با حضور: حمیدرضا آیتاللهی، اسماعیل بنیاردلان، احمدرضا معتمدی
فصل چهارم: اگزیستانسیالیسم سارتر، هایدگر یا کییرکگور؟
نقد و بررسی فیلم زشت و زیبا
با حضور: حمیدرضا آیتاللهی، محسن ردادی، حمید امیرچقماقی، مهدی عباسزاده، حجتالاسلام مهدی جهان، علیرضا قائمینیا، غلامحسین دینانی، محمدصادق معتمدی
فصل پنجم: آلزایمر مغزی… آلزایمر عقلی!
نقد و بررسی فیلم آلزایمر
با حضور: رضا داوری اردکانی، استاد منوچهر صدوقی سها، احمدرضا معتمدی
فصل ششم: مدرنیته و عقلانیت
نقد و بررسی فیلم دیوانهای از قفس پرید
با حضور: رضا داوری اردکانی، علیرضا شجاعیزند، احمدرضا معتمدی
فصل هفتم: پستمدرنیسم، ساختارشکنی، بینامتنیت
نقد و بررسی فیلم قاعده بازی (جلسه اول)
با حضور: حمید امیرچقماقی، احمد سجادی صدر، اکبر حبیباللهی، احمدرضا معتمدی، مهدی رحیمیان، محمدمهدی موسوی مهر
فصل هشتم: یک موقعیت اگزیستانس
نقد و بررسی فیلم قاعده بازی (جلسه دوم)
با حضور: مسعود سفلایی، رامتین شهبازی، مجید شیخ انصاری/ ایرنا
