دیدبان شمال:
سیامک اسلامی روز یکشنبه در آیین گرامیداشت روز جهانی مالکیت فکری ۲۰۲۶ که همزمان با ششم اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد، اظهار کرد: این گردهمایی فرصتی است تا وارد مباحث تخصصی و کاربردی شده و بستری پویا برای تبادل نظر و طرح ایدهها فراهم شود بهویژه برای مخترعان نوجوان که آیندهسازان این حوزه بهشمار میروند.
اسلامی با تبیین جایگاه داراییهای فکری، افزود: محور اصلی این نشست داراییهای فکری یا همان اموال ناملموس است داراییهایی که میتوانند در قالب آثار هنری نظیر فیلم، موسیقی و نوشتههای ادبی یا در حوزه مالکیت صنعتی شامل اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری تجلی یابند.
وی ادامه داد: مرکز مالکیت معنوی بهعنوان متولی اصلی حوزه مالکیت صنعتی، در تعامل با سایر نهادها از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در راستای تقویت دو بال مالکیت فکری یعنی حوزه صنعتی و ادبی- هنری فعالیت میکند.
رئیس مرکز مالکیت معنوی با اشاره به پیشینه تاریخی این حوزه در کشور گفت: بیش از ۱۰۱ سال از تصویب نخستین قانون مالکیت فکری در ایران میگذرد قانونی که در ۹ فروردینماه ۱۳۰۴ تصویب شد و حتی سه سال پیش از قانون مدنی به رسمیت رسید. این پیشینه نشان میدهد که ثبت و حمایت حقوقی از داراییهای فکری در ایران، سابقهای ریشهدار دارد و کشور ما در این عرصه حرفهای زیادی برای گفتن داشته و دارد.
وی با تأکید بر اهمیت حمایت حقوقی از ایدهها افزود: آنچه به یک فکر ارزش میبخشد حمایت حقوقی از آن است حمایتی که موجب تبدیل ایده به دارایی و ایجاد انگیزه برای خالق آن میشود. با این حال ثبت بهتنهایی کافی نیست و هدف نهایی تبدیل این داراییهای فکری به ارزش مادی و تجاریسازی آنهاست.
اسلامی با انتقاد از رویکردهای گذشته در حوزه تولید علم خاطرنشان کرد: در سالهای گذشته بسیاری از پایاننامهها و حتی برخی اختراعات و طرحهای صنعتی صرفاً در حد تولید محتوا باقی میماندند و وارد چرخه اقتصادی نمیشدند. در حالیکه امروز موفقیت در گرو توانایی تبدیل مالکیت فکری به ثروت و حضور در بازار واقعی است.
وی با اشاره به قانون جدید حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳ گفت: این قانون با هدف تسهیل فرآیندها و تقویت تجاریسازی از سال ۱۴۰۶ بهطور کامل اجرایی خواهد شد و تلاش میشود با ایجاد پیوند میان صاحبان ایده و سرمایهگذاران زمینه بهرهبرداری اقتصادی از اختراعات و طرحها فراهم شود.
رئیس مرکز مالکیت معنوی با ارائه آمار عملکرد این مرکز در سال ۱۴۰۴، افزود: در حوزه علائم تجاری داخلی بیش از ۷۸ هزار اظهارنامه دریافت شده و بیش از ۲۶ هزار ثبت قطعی شده است. در حوزه علامت تجاری بینالمللی نیز از ۲ هزار و ۱۲۱ اظهارنامه هزار و ۸۴۵ مورد ثبت قطعی شده، در حوزه اختراعات داخلی ۱۰ هزار و ۹۹۶ اظهارنامه دریافتی داشتیم که هزارو ۲۳۳ مورد به ثبت قطعی رسیده است.
وی اضافه کرد: همچنین در حوزه اختراعات بین المللی از ۲۷۶ اظهار نامه ۱۸۸ مورد ثبت و به فرجام رسیده است در حوزه طرحهای صنعتی نیز ۵ هزار و ۴۴۸ اظهارنامه دریافتی بوده و ۱۲۹۰ مورد ثبت قطعی انجام شده و در حوزه نشانههای جغرافیایی نیز در سال اخیر سه پرونده ملی و ۲۲ پرونده بین المللی داشتهایم.
اسلامی با استناد به گزارش شاخصهای جهانی نوآوری مالکیت فکری در سال ۲۰۲۵ اظهار کرد: سهم داراییهای فکری از تولید ناخالص داخلی جهان به بیش از ۱۱ درصد رشد کرده یعنی بیش از ۷۶۰۰ میلیارد دلار رسیده و این روند رو به رشد نشاندهنده اهمیت روزافزون این حوزه در اقتصاد جهانی است. ایران نیز باید در این مسیر حرکت کرده و سهم خود را از این بازار افزایش دهد.
وی در ادامه به اهمیت همکاری با بخش خصوصی اشاره کرد و گفت: نوآوران باید تمرکز خود را بر خلاقیت و توسعه ایدهها بگذارند و فرآیند تجاریسازی را با همکاری فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران پیش ببرند چرا که این حوزه نیازمند دانش تخصصی در بازاریابی و کسبوکار است.
اسلامی همچنین به ظرفیتهای کشور در حوزه نشانههای جغرافیایی اشاره کرد و افزود: تنوع اقلیمی تاریخی و فرهنگی ایران بستر مناسبی برای توسعه این حوزه فراهم کرده است از محصولاتی مانند زعفران و پسته گرفته تا صنایع دستی و سایر تولیدات بومی که میتوانند با ثبت و برندسازی، در بازارهای جهانی مطرح شوند.
وی با تأکید بر فراگیر بودن حوزه مالکیت فکری گفت: این حوزه محدود به قشر خاصی نیست و همه افراد از کشاورزان تا اساتید دانشگاه میتوانند در آن نقشآفرینی کنند.
رئیس مرکز مالکیت معنوی به جایگاه ایران در شاخص نوآوری جهانی ۲۰۲۵ اشاره کرد و گفت: ایران در حوزه ثبت علامت تجاری در رتبه دوم جهانی و از نظر اختراعات البته بر مبنا سرانه در رتبه چهاردهم قرار دارد و در حوزه طرحهای صنعتی نیز رتبه چهاردهم را کسب کرده است.
وی با اشاره به مصادیق مالکیت فکری در ورزش گفت: تاکنون ۱۳۶ طرح صنعتی ورزشی ثبت شده و بیش از ۱۱ هزار و ۱۸۰ علامت تجاری ورزشی و ۲۴۸ اختراع ورزشی ثبتشده در کشور وجود دارد و امیدواریم این ظرفیتها در حوزههایی نظیر کپیرایت و حمایت از عکس و محصولات رسانهای ورزشی نیز توسعه یابد.
جذب ۳۰۰ نیروی جدید در حوزه مالکیت صنعتی در دستور کار قرار دارد.
پژمان پروین معاون راهبردی توسعه مدیریت و منابع سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، در آیین گرامیداشت روز جهانی مالکیت فکری اظهار کرد: حضور نخبگان، نوآوران و بهویژه جوانان و نوجوانان مخترع در این مراسم نشاندهنده ظرفیت بالای کشور در حوزه خلاقیت و نوآوری است.
پروین در ادامه با تأکید بر نقش جوانان در آینده کشور گفت: دیدن چهرههای جوان و مستعد که با تکیه بر توان علمی و خلاقیت خود در مسیر اختراع و نوآوری گام برمیدارند مایه امیدواری است و باید از این ظرفیت ارزشمند بهدرستی حمایت شود.
وی با بیان اینکه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بهصورت عملی نه شعاری، از مخترعان حمایت میکند تصریح کرد: این سازمان در حوزههایی همچون ثبت اختراعات، علائم تجاری و برندینگ تلاش کرده عملکرد مؤثری داشته باشد و از ایجاد نارضایتی در میان نوآوران جلوگیری کند.
معاون راهبردی توسعه مدیریت و منابع سازمان ثبت با تأکید بر ضرورت تسهیل فرآیندهای اداری خاطرنشان کرد: انتظار میرود زمان ثبت اختراعات به حداقل برسد و مخترعان کمتر درگیر پیچیدگیهای اداری شوند چرا که طولانی شدن این فرآیندها میتواند منجر به دلسردی نخبگان شود.
وی با اشاره به نقش کلیدی سازمان ثبت در توسعه کشور گفت: این سازمان با توجه به مأموریتهای متنوع خود میتواند نقش مهمی در پیشرفت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فناورانه ایفا کند. برخلاف تصور عمومی که وظیفه این سازمان را صرفاً صدور اسناد میداند حوزه فعالیت آن بسیار گستردهتر بوده و شامل ثبت و حمایت از داراییهای فکری نیز میشود.
پروین افزود: با گسترش علوم و فناوری مفهوم مالکیت از داراییهای مادی فراتر رفته و داراییهای فکری را نیز در بر گرفته است بهگونهای که در بسیاری موارد اهمیت این داراییها حتی بیش از اموال مادی است. در همین راستا، ثبت و حمایت حقوقی از این داراییها بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی سازمان از طریق مرکز مالکیت معنوی دنبال میشود.
وی با اشاره به تعاملات بینالمللی این مرکز گفت: مرکز مالکیت معنوی بهعنوان مرجع رسمی این حوزه در کشور، مسئولیت تعامل با سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو) را بر عهده دارد و با بهرهگیری از تجربیات بینالمللی در مسیر توسعه این حوزه گام برمیدارد.
معاون سازمان ثبت همچنین بر اهمیت پیوند میان مالکیت فکری و ورزش تأکید کرد و افزود: انتخاب شعارمالکیت فکری و ورزش برای سال ۲۰۲۶، نشاندهنده توجه به این پیوند است و برگزاری این مراسم نیز در راستای ترویج این فرهنگ و تقویت ارتباط میان حوزههای مختلف صورت گرفته است.
وی گفت: معاونت راهبردی توسعه مدیریت و منابع، با تمرکز بر برنامهریزی، بودجه، آموزش و تأمین نیروی انسانی، بهعنوان پشتیبان فعالیتهای مرکز مالکیت معنوی عمل میکند.
پروین از برنامهریزی برای تقویت منابع انسانی در این حوزه خبر داد و اعلام کرد: در راستای اجرای قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳، جذب نیروی انسانی تا سقف ۳۰۰ نفر در دستور کار قرار دارد و پیگیریهای لازم برای اخذ مجوزهای مربوطه در حال انجام است.
وی با تبریک روز جهانی مالکیت فکری به فعالان این حوزه بر ضرورت تقویت همکاریهای بیننهادی بهویژه در حوزه ورزش و تندرستی تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد که با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، زمینه توسعه اقتصاد دانشبنیان در این بخش فراهم شود./ ایرنا
