دیدبان شمال:
ماجرای تصادف اتوبوس تیم بسکتبال زنان آکادمی سحر فقط یک سانحه رانندگی نیست که با انتشار خبر مصدومیت بازیکنان و آرزوی سلامتی برای آن‌ها به فراموشی سپرده شود. این حادثه پرسش‌های جدی درباره نحوه مدیریت تیم‌ها، مسئولیت فدراسیون‌ها در قبال امنیت ورزشکاران و تصمیم‌هایی که گاهی می‌تواند سرنوشت یک عمر تلاش را تحت تأثیر قرار دهد، به وجود آورده است.
این اتفاق در شرایطی رخ داد که لیگ‌های مختلف ورزشی در رشته‌های گوناگون در حال برگزاری است و تیم‌ها به‌طور مستمر برای حضور در مسابقات ناچار به سفرهای بین‌شهری هستند. حالا این پرسش مطرح است که وزارت ورزش و جوانان و فدراسیون‌های ورزشی چه دستورالعمل مشخصی برای تأمین امنیت تیم‌ها در شرایط نامساعد جوی دارند؟ آیا برای مواقعی که بارندگی شدید، انسداد مسیرها یا هشدارهای هواشناسی سفر را با خطر مواجه می‌کند، سازوکار جایگزین و ضوابط مشخصی پیش‌بینی شده است؟
حادثه آکادمی سحر: از لغو قطار و انتخاب سفر جاده‌ای تا واژگونی اتوبوس
اعضای تیم آکادمی سحر بعد از دیدار مقابل پالایش نفت آبادان، برای بازگشت به تهران با مشکل مواجه شدند. بارندگی‌های شدید در استان لرستان، شست‌وشوی دامنه کوه‌ها و ریزش سنگ روی خطوط ریلی، چندین نقطه از محور جنوب را مسدود کرده و موجب لغو تعدادی از قطارهای مسافری شده بود. در چنین شرایطی، مسئولان تیم تصمیم گرفتند با اتوبوس راهی تهران شوند. طبق توضیحات سرپرست تیم و پدر یکی از بازیکنان، اتوبوس شب به سمت تهران حرکت می‌کند که حوالی ساعت ۱۲ شب، در نزدیکی شوش، زمانی که بیش‌تر اعضای تیم در خواب بودند، اتوبوس واژگون می‌شود.
حالا تعدادی از بازیکنان و اعضای کادر تیم با آسیب‌های مختلف جسمی درگیر هستند. از شکستگی لگن و پا گرفته تا آسیب‌های صورت که نیاز به جراحی دارد. یکی از مصدومان نیز در بخش مراقبت‌های ویژه بستری است. خانواده‌ها هم در شرایط دشوار جوی و با تحمل سختی‌های فراوان خود را به اهواز رسانده‌اند تا کنار دختران‌شان باشند. اما پرسش اصلی اینجاست که آیا واقعاً هیچ راه دیگری برای بازگشت این تیم وجود نداشت؟
مسئولیت فدراسیون‌ها با سوت پایان مسابقات تمام می‌شود؟
در روزهایی که هشدارهای هواشناسی درباره شرایط نامساعد جوی و ضرورت پرهیز از سفرهای غیرضروری به‌طور مداوم اطلاع‌رسانی می‌شود، سلامت و امنیت ورزشکاران باید در اولویت تصمیم‌گیری مسئولان باشد. وقتی مسیر ریلی به دلیل شرایط جوی مسدود می‌شود، انتقال تیم از طریق جاده، آن هم در ساعات پایانی شب، نباید بدون بررسی شرایط و ارزیابی خطرات احتمالی انجام شود.
البته باید تأکید کرد که بررسی دقیق علت حادثه، وضعیت راننده، شرایط اتوبوس و جزئیات تصمیم‌گیری برای سفر بر عهده مراجع مسئول است و نمی‌توان پیش از انجام بررسی‌ها درباره مقصر نهایی قضاوت کرد. اما این موضوع چیزی از مسئولیت فدراسیون و برگزارکنندگان مسابقات برای پاسخگویی درباره سازوکار تأمین امنیت تیم‌ها کم نمی‌کند.
فدراسیون‌ها فقط مسئول برگزاری مسابقات، اعلام نتایج و تنظیم جدول لیگ نیستند. مسئولیت آن‌ها در قبال ورزشکاران با سوت پایان مسابقه تمام نمی‌شود و امنیت مسیر رفت‌وبرگشت تیم‌ها نیز بخشی از همین مسئولیت است. وجود دستورالعمل مشخص برای شرایط اضطراری جوی، انسداد مسیرها و خطرات احتمالی سفرهای جاده‌ای، از جمله ضرورت‌هایی است که نمی‌توان از کنار آن به‌سادگی عبور کرد.
حادثه آکادمی سحر، زنگ خطری برای مسئولان ورزش
هرچند این بار حادثه مرگبار نبود، اما برای جدی گرفتن یک اتفاق، حتماً نباید فردی را از دست بدهیم. شکستگی استخوان، آسیب‌های جدی جسمی، جراحی و دوران طولانی نقاهت و شاید خانه‌نشین شدن برخی از بازیکنان، اتفاقات کوچکی نیستند. این بازیکنان دختران نوجوان و جوانی هستند که سال‌ها برای رسیدن به جایگاه ورزشی خود تلاش کرده‌اند. آسیب‌های ناشی از چنین حوادثی ممکن است فقط به چند هفته دوری از مسابقات محدود نشود و حتی آینده ورزشی و زندگی عادی آنان را تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، مسئولیت تصمیم‌گیری‌ها و سازوکارهای نظارتی بیش از گذشته اهمیت پیدا می‌کند. خانواده‌های مصدومان و جامعه ورزش انتظار دارند مشخص شود چه عواملی به وقوع این حادثه منجر شده، چه کسانی در تصمیم‌گیری برای بازگشت تیم نقش داشته‌اند و اساساً چه سازوکاری برای پیشگیری از چنین اتفاقاتی وجود داشته است. حضور در بیمارستان، انتشار پیام‌های همدردی و آرزوی سلامتی برای مصدومان، هرچند ضروری و قابل تقدیر است، اما نمی‌تواند جایگزین پاسخگویی و بررسی مسئولیت‌ها شود.
حادثه آکادمی سحر باید زنگ خطری جدی برای فدراسیون‌ها و مسئولان ورزش باشد. نمی‌توان از یک طرف درباره توسعه ورزش زنان، قهرمانی و افتخارآفرینی صحبت کرد و از طرف دیگر، برای ابتدایی‌ترین موضوع یعنی امنیت ورزشکاران در مسیر سفر، برنامه و دستورالعمل روشنی نداشت.
بازنگری در دستورالعمل‌ها برای تأمین امنیت
در شرایطی که با ورود به فصل پاییز و زمستان، بارندگی‌ها و هشدارهای مربوط به وضعیت جاده‌ها افزایش پیدا می‌کند و هم‌زمان لیگ‌های مختلف ورزشی در حال برگزاری هستند، وزارت ورزش و جوانان و فدراسیون‌ها باید به‌طور شفاف اعلام کنند که آیا دستورالعمل مشخصی برای مدیریت سفرهای تیم‌ها در شرایط بحرانی دارند یا خیر. اگر چنین دستورالعملی وجود دارد، چه نهادی بر اجرای آن نظارت می‌کند و در صورت ناایمن بودن مسیر، چه کسی اختیار توقف یا تغییر برنامه سفر را دارد؟
هم‌چنین باید مشخص شود مسئولیت انتخاب وسیله نقلیه، بررسی ایمنی اتوبوس، صلاحیت راننده، ساعات حرکت و پیش‌بینی شرایط استراحت او بر عهده چه نهادی است. نمی‌توان در چنین موضوع مهمی مسئولیت‌ها را میان باشگاه‌ها، برگزارکنندگان مسابقات و فدراسیون‌ها تقسیم کرد، اما در نهایت هیچ مرجع مشخصی پاسخگوی امنیت ورزشکاران نباشد.
ضروری است وزارت ورزش و جوانان با همکاری فدراسیون‌ها، سازوکار مشخص و الزام‌آوری برای تأمین امنیت تیم‌ها در سفرهای بین‌شهری تدوین یا دستورالعمل‌های موجود را بازنگری کند. سازوکاری که در آن شرایط جوی، وضعیت راه‌ها، ایمنی وسایل نقلیه، صلاحیت رانندگان، ساعات حرکت، زمان استراحت و شرایط اضطراری به‌طور جدی در نظر گرفته شود و مسئولیت هر بخش نیز به‌روشنی مشخص باشد.
این دختران برای ورزش و افتخارآفرینی به میدان رفته بودند، نه برای آن که در مسیر بازگشت از یک مسابقه با چنین حادثه‌ای روبه‌رو شوند. شاید این بار جان کسی گرفته نشد، اما آسیب‌های واردشده به بازیکنان به‌اندازه کافی تلخ و هشداردهنده است تا مسئولان را به پاسخگویی و بازنگری جدی در شیوه نظارت و تأمین امنیت سفرهای ورزشی وادار کند.
امنیت ورزشکاران نباید موضوعی فرعی در برنامه‌ریزی مسابقات باشد. همان‌قدر که برگزاری رقابت‌ها و کسب نتیجه اهمیت دارد، بازگشت سالم اعضای تیم‌ها نیز باید در اولویت قرار بگیرد. پیشگیری از حادثه بعدی نباید به فردا موکول شود./ ایسنا
