ساری؛شهرآرش+اسنادمنتشرنشده/ وقتی تاریخ «گورهای اشک-عبارت دیدبان شمال - ساری؛شهرآرش+اسنادمنتشرنشده/ وقتی تاریخ «گورهای اشکانی» را به «زبان پهلوی» پیوند می زند
ساعت :
پایان تردیدها درباره محل پرتاب تیر ‌آرش:

ساری؛شهرآرش+اسنادمنتشرنشده/ وقتی تاریخ «گورهای اشکانی» را به «زبان پهلوی» پیوند می زند

آرش کمانگیر
    -     کد خبر: 1229
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۶/۷/۲۶|۱۴:۱۹
سرویس :
بر اساس معتبرترین و کهن ترین اسناد موجود؛ ساری؛ مرکز استان مازندران محل پرتاب تیر ‌آرش کمانگیر است.

فرهنگ و هنر - دیدبان شمال: تاریخ همواره محل نزاع است. شکست خوردگان می گویند که تاریخ را پیروزمندان می نویسند و چون ریش و قیچی دست آنهاست پس هرآنچه از حقیقت و دروغ که به نفعشان باشد باهم می آمیزند و آن را بدل به روایتی متقن می کنند، حال آنکه بسیاری از وقایع حتی رخ نداده است.

برخی چون «هگل» تاریخ را حقیقت مطلق می دانستند و گروهی همچون «اصحاب فرانکفورت» آن را بستری برای تفسیروتاویل. تاریخ گاهی آنقدر مهم است که کسی چون «آدلف هیتلر» را می سازد و گاهی آنقدر بی اهمیت می شود که حتی نمی توان برای قومی چون «روهینگاها» سرزمین و ریشه ای یافت.

به هرحال چه به تاریخ اعتقاد و باور داشته باشیم و چه آن را تنها گذر صرف زمان بپنداریم هرگز نمی توانیم این حقیقت را کتمان کنیم که تاریخ در قالب «هویت و فرهنگ» ما را احاطه کرده و به نوعی بامایکی شده است.

یکی از اصلی ترین دلایل رجوع به تاریخ باسازی و صیغل هویت است. مثلا اینکه اصفهانی ها بدانند مرکز رونق صفویه بوده اند، یا اینکه شیرازی ها به کوروش و پاسارگاد و حافظیه اشاره کنند باعث می شود که هویتشان قوام یابد و نوعی حسن وطن دوستی یا «دیاردوستی» در آنها قوت بگیرد و تجره نشان داده که اگر این حس به صورت اخلاقی پرورش یابد می تواند به پیشرفت آن جامعه کمکی شایان توجه کند.

ملتی که تاریخی غنی داشته باشند،با تکیه به آن آرام می گیرند و به خود افتخار می کنند. این حس باعث آرامش آن قوم می شود و همه می دانیم که پیشرفت و توسعه در آرامش شکل می گیرد.

اما متاسفانه در ایران اسناد تاریخی و به طورکلی تاریخ پژوهی با مشکلات فراوانی روبروست. یادمان باشد که گاهی تاریخ آنقدر برای ما بی اهمیت شده بود که در دوران ریاست احمدی نژاد و بقایی بر سازمان میراث فرهنگی اسناد فراوانی در راه انتقال از تهران گم شد که هرکدامشان برگه ای طلایی برای اثبات فرهنگ ریشه دار ایرانی بود.

به هرحال تا در مصیبت خوانی احمدی نژاد و یاران غرق نشدیم بهتر است از مقدمه بگذریم و به سراغ اصل مطلب برویم. قضیه از این قرار است که آیا آرش کمانگیر به استناد دیوان «فخرالدین اسعد گرگانی» تیرش را از شهر «ساری» پرتاب کرده است یا «آمل».

اولین بار «جواداکبری» که هم اکنون مدیرمسئول و سردبیر «سایت دیدبان شمال» است در اعتراض به انتخاب  ترکیب» ساری پایتخت بهارنارنج» مطرح کرد که با داشتن اسطوره هایی همچون آرش می توان ساری را «شهر آرش» نامید زیرا هم به هویت تاریخی و اسطوره ای مردم این کهن شهر یاری می رساند و هم برای گردشگران و تاریخدانها جذاب است. به خصوص اینکه مجسمه آرش بیش از 40 سال پیش در این شهر ساخته شد و خیابانی نیز در بین خیابان های «ملامجدالدین و خیام» به همین نام در ساری وجود دارد.

او با استناد به همین مسئله ساری را شهر آرش نامید و بیتی از فخرالدین اسعد گرگانی را برای اثبات این ادعا آورد. این بیت به این قرار است: « اگر خوانند آرش را کمانگیر / که از ساری به مرو اندخت یک تیر»

بعد از این بود که برخی از مردم آمل در شبکه های اجتماعی این ادعا را کذب خواندند و اعلام کردند شکل درست این شعر بدین گونه است: «« از آن خوانند آرش را کمانگیر / که از آمل به مرو اندخت یک تیر». و آرش تیرش را از شهر آمل رها کرده است.

البته آملی ها سند خاصی برای اثبات ادعای خود نداشتند به جز چندمقاله در اینترنت و یکی، دو اشاره در ویکی پدیا مستند می کردند. همین مسئله موجب شد که «عبارت» با همکاری آقای «جواداکبری» درصدد بر اید که یکبار برای همیشه این مسئله را حل کند و به طور قطع بگوید که شکل درست این شعر چیست؟

برای اثبات این ادعا نیاز به منابعی دست اول و غیرقابل کتمان بود که با تلاش های فراوان این منابع به دست آمد و دیگر امروز با اطمینان می توان گفت که بر اساس شعر فخرالدین اسعد گرگانی که قدیمی ترین نسخه و منبع موجود درباره آرش کمانگیر است محل پرتاب تیر آرش در ساری بوده.

در ادامه به برخی از مهمترین این منابع اشاره می کنیم:

 

قدیمی ترین نسخه موجود از دیوان فخرالدین اسعد گرگانی و ویس و رامین که در کتابخانه کلکته هند نگهداری می شود.

 

نسخه موجود در سایت رسمی دانشگاه فرانکفورت به آدرس   http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/iran/niran/npers/visrp/visrp.htm  . کافی است کپچر۶۵ را باز کنید تا به این شعر دسترسی داشته باشید. کتابخانه دیجیتالی دانشگاه فرانفورت یکی از ۶ منبع معتبر جهانی است.

 

نسخه موجود در بنیاد فرهنگ ایران/ به کوشش ماگالی تودوا و الکساندر گواخاریا زیر نظر پرویز ناتل خانلری/ این بنیاد زیر نظر بزرگترین تاریخدانان و پژوهشگران ایران اداره می شود. این نسخه در کتابخانه ملی کانادا نیز موجود است.

 

همچنین مخاطبان می توانندویس و رامین  را از سایت معتبر بازار خریداری نمایند که در آن منبع نیز شهر ساری آمده است.

 

  فکر نکنیم با این منابع منقن دیگر جایی برای ابهام و سوال مانده باشد. نکته جالب اینجاست که تصحیح کننده منبع آخر یعنی بنیاد فرهنگ «دکتر پرویز ناتل خانلری» است که اهل رویان و نور است و بااینحال اگر به قول برخی «رویان» محل پرتاب تیر بوده باشد باید این ادعا حداقل دکتر خانلری را به صرافت می انداخت تا صحتش را تائید کند اما محل اصلی پرتاب تیر در همه نسخه های معتبر ساری  است.

 

ذکر ۴ نکته دیگر در این مورد ضروری است:

اول اینکه در ابیات بعد و قبل بیت مورد نظر بارها اسم ساری آورده شده و این عجیب است در شهری که ۴ بار نام ساری در آن ذکر شده به ناگهان اسم آمل بیاید آنهم بدون هیچ دلیلی.

دوم اینکه ویس و رامین گرگانی قدیمی ترین سند موجود درباره واقعه آرش است و فخرالدین اسعد آن را مستقیما از زبان پهلوی ترجمه کرده که این خود قدمت این سند و دلیل پرتاب تیر آرش از ساری را ۱۰۰۰ سال عقب تر می برد که دیگر جای هیچ بحثی باقی نمی گذارد.

سوم اینکه هیچ سند معتبری، تکرار می کنیم که هیچ سند معتبری به جز چند اشاره در چند مقاله غیرعلمی در اینترنت درباره اینکه آرش تیرش را از جایی غیر از ساری پرتاب کرده وجود خارجی ندارد و این ادعا در واقع حاصل برخی تلاش های ناسیونالیستی است که همواره در همه جای جهان سعی در منحرف کردن تاریخ به نفع قوم خاصی را دارد. در این مورد برخی آملی ها با اینکارشان کیفیت و شهرت پژوهش در این شهر را زیر سوال می برند و اصلا نیازی نیست که این نیست که یک اسطوره مشهور را به سود خود مصادره کنند زیرا آمل به اندازه کافی قدمت، شهرت و اعتبار دارد و نباید فراموش کنیم این شهر زیبا در کنار شهرهای ساری و گرکان قدیمی ترین مناطق شهرنشینی شمال ایران هستند.

اما نکته مهم دیگر برای اثبات ادعای پرتاب تیر آرش( که البته مسئله ای اسطوره ای است) یافته های اخیر دوران اشکانی در وستمین کیاسرساری است که قدمت شهرنشینی در ساری را بسیار عقب تر برد و حضور  اشکانیان در ساری خود موید صحت ادعای پرتاب تیر آرش از مرکز تاریخی استان مازندران است. این کشف بزرگترین سایت اشکانی پیدا شده در ایران است که در کنار آن از ادوات جنگی تا وسائل زندگی شهرنشینی کشف شده و در واقع مهمترین کشف در نوع خود در ایران به شمار می آید.

حالا تاریخ گورهای اشکانی در ساری را به زبان پهلوی که منبع ویس و رامین بوده پیوند می زند تا آرش را بر کهن شهر ساری فراز کند و او تیرش را رها سازد. انتخاب ترکیب « ساری شهر آرش» بهترین انتخاب ممکن برای کهن شهر ساری است. شهری که علی رغم داشته های تاریخ، طبیعی و اسطوره ای فراوان هنوز تا جایگاه اصلی و اصیلش فاصله زیادی دارد. چنین مسائلی یاری و همراهی همه شهروندان ساری را می طلبد تا تاریخ این شهر برای دیگران گفته اید و البته مایه مباهاتی باشد برای همه مازندرانی ها.

 

در پایان با قدردانی از آقای جواد اکبری و همه کسانی که ما را با یافتن و تنظیم این اسناد یاری کردند باید بر این موضوع تاکید کنیم که تاریخ نه امری خیالی و ساختگی که مسئله ای بسیار مهم و اصولی است که باید بر پایه رجوع به اسناد و گزارش های معتبر به آن استناد کرد. امید می رود این گزارش پایانی باشد بر هرگونه بحث و جدال بیهوده و بی استناد درباره محل پرتاب تیر آرش. البته این گزارش راه را بر دیگران نخواهد بست و اگر هرکسی چه آملی و چه از هرجای دیگر اسنادی بر رد این ادعا و اثبات پرتاب تیز آرش از آمل دارند «عبارت» از انتشار آن اسناد استقبال می کند./عبارت

 

 

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال